هر تپش، فرصتی برای زندگی؛ از شناخت قلب و بررسی سلامت آن تا درمان و بازگشت به فعالیت‌های روزمره.
بازتوانی و بازگشت به فعالیت ←
با پزشکان قلب تپش و حوزهٔ فعالیت آنان آشنا شوید.
متخصص قلب و فلوشیپ اینترونشن
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران
فوق تخصص قلب اطفال
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل
برای دیدن توضیح هر موضوع، تصویر آن را لمس کنید.
آنژیوگرافی برای دیدن عروق است؛ آنژیوپلاستی برای درمان تنگی‌های منتخب. تصاویر زیر به شناخت این تفاوت و آشنایی با ابزارها کمک می‌کنند.
کرونر راست و کرونر چپ خونِ دارای اکسیژن را به عضلهٔ قلب می‌رسانند. کرونر چپ معمولاً به شاخهٔ نزولی قدامی (LAD) و سیرکومفلکس (LCx) تقسیم می‌شود؛ مسیر و شاخه‌ها در افراد متفاوت‌اند.
کاهش خون‌رسانی می‌تواند با درد یا فشار قفسهٔ سینه و تنگی نفس همراه باشد. تصویر عروق باید در کنار علائم و ارزیابی پزشک تفسیر شود.
تجمع چربی، کلسترول و مواد دیگر در دیوارهٔ رگ می‌تواند مسیر خون را باریک کند. بیماری کرونر همیشه فقط یک تنگی ساده نیست و ارزیابی خطر به مجموعهٔ یافته‌ها وابسته است.
درمان می‌تواند شامل کنترل عوامل خطر، دارو و در موارد منتخب بازکردن رگ یا جراحی بای‌پس باشد؛ هر پلاک یا تنگی الزاماً به استنت نیاز ندارد.
در مرکز مجهز، کاتتر از مسیر شریان مچ دست یا کشالهٔ ران به سمت قلب هدایت می‌شود. مادهٔ حاجب و تصویربرداری با اشعهٔ ایکس، مسیر و تنگی عروق کرونر را نشان می‌دهند.
آنژیوگرافی یک بررسی تهاجمی است و با سی‌تی آنژیو تفاوت دارد. حساسیت به مادهٔ حاجب، وضعیت کلیه، داروها و خطر خون‌ریزی پیش از انجام بررسی می‌شوند.
در تنگی‌های منتخب، گایدوایر از محل ضایعه عبور داده می‌شود و بالون برای گشادکردن مسیر به کار می‌رود. در بسیاری از موارد، استنت نیز برای حفظ بازبودن رگ قرار داده می‌شود.
ضرورت مداخله به علائم، شرایط بالینی و شکل عروق وابسته است. پس از درمان، برنامهٔ دارو و پیگیری اهمیت دارد و باید از تیم درمان دریافت شود.
بالون روی یک کاتتر باریک قرار دارد و در محل تنگی باز می‌شود. پس از استفاده، بالون جمع و از رگ خارج می‌شود؛ خود بالون یک وسیلهٔ دائمی داخل رگ نیست.
نوع، طول و قطر بالون را پزشک با توجه به رگ و ضایعه انتخاب می‌کند. استفاده از بالون و نیاز به استنت برای همهٔ بیماران یکسان نیست.
استنت یک لولهٔ مشبک کوچک است که برای حفظ بازبودن محل درمان داخل رگ قرار می‌گیرد. استنت دارویی، دارو را به‌طور موضعی آزاد می‌کند تا احتمال تنگی مجدد کاهش یابد.
داروهای ضدپلاکت پس از استنت اهمیت ویژه دارند؛ آن‌ها را خودسرانه قطع نکنید. نوع استنت و مدت درمان دارویی بر اساس وضعیت فرد توسط پزشک تعیین می‌شود.
کاتتر مسیر دسترسی و هدایت را فراهم می‌کند، گایدوایر برای عبور و هدایت ابزارها به کار می‌رود و شیت در محل ورود شریانی قرار می‌گیرد. این ابزارها با یکدیگر کار می‌کنند و هرکدام نقش متفاوتی دارند.
انتخاب ابزار و مسیر ورود به وضعیت عروق و تصمیم تیم اینترونشن وابسته است. تصاویر، نمونهٔ مفهومی ابزار هستند و شکل تجهیزات واقعی ممکن است متفاوت باشد.
در موارد منتخب، پروب بسیار کوچک اولتراسوند داخل رگ به بررسی دیواره، پلاک و اندازهٔ مجرا کمک می‌کند. این اطلاعات می‌تواند برای برنامه‌ریزی یا بررسی نتیجهٔ استنت به کار رود.
IVUS مکمل تصویربرداری آنژیوگرافی است و برای همهٔ اقدامات لازم نیست. ضرورت و دسترسی به این روش را تیم درمان در مرکز انجام‌دهنده مشخص می‌کند.
در برخی تنگی‌ها، سیم حساس به فشار به سنجش اثر تنگی بر خون‌رسانی کمک می‌کند. این ارزیابی عملکردی می‌تواند کنار ظاهر رگ در آنژیوگرافی برای تصمیم درمان استفاده شود.
این روش برای همهٔ بیماران لازم نیست؛ نوع اندازه‌گیری، شرایط انجام و تفسیر آن با تیم اینترونشن است.
OCT با نور، تصاویر با جزئیات بالا از داخل رگ تهیه می‌کند. در موارد منتخب، برای بررسی پلاک، ابعاد رگ یا نتیجهٔ قرارگیری استنت به کار می‌رود.
OCT و IVUS روش‌های متفاوتی هستند؛ انتخاب آن‌ها به سؤال بالینی، وضعیت بیمار و امکانات مرکز بستگی دارد.
در برخی الگوهای بیماری کرونر، جراحی بای‌پس با ایجاد مسیر جایگزین خون‌رسانی مطرح می‌شود. این روش با بالون و استنت تفاوت دارد.
انتخاب میان دارو، مداخله و جراحی با توجه به شکل بیماری و شرایط فرد انجام می‌شود؛ جراحی در بیمارستان و توسط تیم جراحی قلب انجام می‌شود.
اقدامات تهاجمی در مرکز مجهز انجام می‌شوند؛ محل انجام و امکان ارائهٔ هر خدمت هنگام هماهنگی روشن می‌شود. گزارش‌ها، تصاویر قبلی، فهرست داروها و سابقهٔ حساسیت را همراه داشته باشید.
درد یا فشار جدید و شدید قفسهٔ سینه، به‌خصوص همراه تنگی نفس، تعریق یا غش، نیازمند اقدام فوری است؛ با ۱۱۵ تماس بگیرید و منتظر نوبت اینترنتی نمانید.
هر روش برای پاسخ به یک سؤال مشخص انتخاب می‌شود؛ این راهنما به آشنایی با کاربرد، ابزار و مسیر پیگیری کمک می‌کند.
ثبت فعالیت الکتریکی قلب برای بررسی ریتم و بعضی نشانه‌های بیماری؛ نوار طبیعی همیشه تمام بیماری‌های قلب را رد نمی‌کند.
الکترودها روی پوست قرار می‌گیرند و دستگاه، فعالیت الکتریکی را هنگام استراحت ثبت می‌کند. این ثبت به بررسی سرعت و نظم ضربان کمک می‌کند؛ الکترودها پس از پایان برداشته می‌شوند.
اولتراسوند برای بررسی قدرت پمپاژ، حفره‌ها و دریچه‌ها. اکو معمولاً از روی قفسهٔ سینه انجام می‌شود؛ در موارد منتخب اکو از راه مری یا روش تکمیلی مطرح است.
در اکو از روی سینه، ژل روی پوست زده می‌شود و پروب حرکت می‌کند. تصاویر زندهٔ قلب و بررسی جریان خون به ارزیابی پمپاژ و کار دریچه‌ها کمک می‌کنند.
استرس تست یعنی بررسی قلب هنگام افزایش کار آن. در تست ورزش، نوار قلب، علائم و فشارخون هنگام فعالیت روی تردمیل یا دوچرخه پایش می‌شوند؛ این تست برای همه مناسب نیست.
پس از ثبت وضعیت استراحت، شدت فعالیت تدریجی افزایش می‌یابد. نوار قلب و فشارخون پایش می‌شوند؛ تیم درمان بر اساس علائم و تحمل فرد تست را متوقف و نتیجه را تفسیر می‌کند.
تصاویر اکو در استراحت و هنگام یا پس از استرس مقایسه می‌شوند. استرس می‌تواند با ورزش یا دارو زیر نظر تیم درمان ایجاد شود تا پاسخ عضلهٔ قلب بررسی شود.
ابتدا تصاویر استراحت ثبت می‌شوند؛ سپس تصاویر مرتبط با استرس بررسی می‌شوند. مقایسهٔ حرکت عضلهٔ قلب در این شرایط می‌تواند به ارزیابی پاسخ آن به افزایش کار کمک کند.
دستگاه قابل حمل، ریتم قلب را در مدت تعیین‌شده هنگام فعالیت روزمره ثبت می‌کند. یادداشت زمان علائم به تطبیق تپش، سرگیجه یا غش با ریتم کمک می‌کند.
ثبت‌کننده و الکترودها طبق راهنمای مرکز استفاده می‌شوند. پس از دورهٔ پایش، اطلاعات برای بررسی ریتم و تطبیق زمان علائم بازخوانی می‌شوند؛ مراقبت از دستگاه به نوع آن وابسته است.
ثبت خودکار فشارخون در طول روز و شب، تصویر کامل‌تری از الگوی فشار می‌دهد. این روش با ثبت نوار قلب فرق دارد و می‌تواند همراه اندازه‌گیری‌های خانه ارزیابی شود.
تنگی یا نارسایی دریچه‌ها با شرح حال، معاینه و اکو ارزیابی می‌شوند. نیاز به پیگیری، دارو، مداخله یا جراحی به شدت بیماری و وضعیت فرد وابسته است.
برای ارزیابی تنگی نفس، ورم، خستگی و کاهش تحمل فعالیت، عملکرد قلب و بیماری‌های همراه بررسی می‌شوند. پیگیری علائم، وزن و داروها بخشی از برنامهٔ فردی مراقبت است.
ریتم‌های غیرطبیعی با نوار قلب و پایش بررسی می‌شوند. در شرایط منتخب، ارزیابی الکتروفیزیولوژی، ابلیشن، ضربان‌ساز یا دفیبریلاتور مطرح می‌شود؛ این دستگاه‌ها کاربرد یکسانی ندارند.
بررسی ساختار، حرکت و بافت عضلهٔ قلب با میدان مغناطیسی؛ در برخی بیماری‌ها به شناخت آسیب یا علت اختلال عملکرد کمک می‌کند. سازگاری دستگاه‌های کاشته‌شده و شرایط استفاده از مادهٔ حاجب بررسی می‌شود.
در تصویربرداری پرفیوژن، خون‌رسانی عضلهٔ قلب در شرایط انتخاب‌شده بررسی می‌شود. بعضی بررسی‌ها با استرس ورزشی یا دارویی و مقدار کنترل‌شدهٔ ردیاب انجام می‌شوند.
فشارخون، دیابت، چربی، دخانیات، تغذیه و فعالیت بدنی در برنامهٔ پیشگیری کنار هم دیده می‌شوند. ارزیابی خطر و انتخاب درمان بر اساس وضعیت فرد است.
مرور علائم، گزارش‌ها، تصاویر، داروها و محل ورود کاتتر پس از اقدام کمک می‌کند برنامهٔ درمان روشن بماند. ارزیابی قلب پیش از جراحی‌های دیگر نیز در صورت نیاز انجام می‌شود.
سوفل، تپش، غش یا مشکلات مادرزادی کودک نیاز به ارزیابی متناسب با سن دارند. مسیر مراجعه و پیگیری با فوق‌تخصص قلب کودکان هماهنگ می‌شود.
نمایش پلاک و تنگی عروق کرونر با تزریق ماده حاجب؛ انتخاب بیمار، کنترل ضربان و آمادگی درست، کیفیت و ارزش تشخیصی بررسی را تعیین می‌کند.
CCTA می‌تواند وجود یا عدم وجود بیماری کرونر، محل پلاک‌ها و شدت تقریبی تنگی را نشان دهد. نتیجه باید در کنار شرح حال، معاینه، ECG، عوامل خطر و در صورت نیاز تست‌های عملکردی تفسیر شود.
یک مسیر ساختاریافته شامل ورزش کنترل‌شده، اصلاح عوامل خطر، تغذیه، مدیریت استرس، آموزش و پیگیری مداوم.
پس از سکته قلبی، آنژیوپلاستی و استنت، جراحی بای‌پس و در بسیاری از بیماری‌های قلبی پایدار، بازتوانی می‌تواند به بازگشت منظم‌تر و مطمئن‌تر به فعالیت روزمره کمک کند.
شروع فعالیت بر اساس ارزیابی اولیه و افزایش تدریجی شدت.
اصلاح سبک زندگی برای کاهش ریسک رویدادهای آینده.
کاهش اضطراب و کمک به بازگشت اعتماد به فعالیت.
بازبینی منظم روند درمان و تنظیم اهداف بر اساس پیشرفت.
کوه، دشت، جنگل و دریا؛ چهار چهره از زندگی در یک قاب.
مرکز تپش با دسترسی به پزشکان قلب و سایر متخصصان، برای ارزیابی و پیگیری کامل‌تر سلامت بیمار طراحی شده است.
از پژوهش‌های مرتبط پزشکان تپش: کارآزمایی پیش‌شرطی‌سازی ایسکمی دور پیش از آنژیوگرافی یا آنژیوپلاستی در بیماران کلیوی. در حضور هیدراتاسیون مناسب، اثر افزوده‌ای بر پیشگیری از آسیب کلیه نشان داده نشد. سایر پژوهش‌های قلب و اینترونشن در پروفایل پزشک آمده‌اند.
پیش‌شرطی‌سازی ایسکمی دور و آسیب حاد کلیه ناشی از ماده حاجب · BMC nephrology، 2018