دکتر روجا میرحاجی، متخصص مغز و اعصاب (نورولوژی)، در پروفایل سایت تپش با حوزهٔ مغز و اعصاب و مرتبهٔ علمی «دکترای تخصصی» معرفی شده است. سوابق اختصاصی دیگری در پروفایل ثبت نشده است.
تصاویر سه‌بعدی مفهومی‌اند. انتخاب روش با پزشک است؛ محل انجام و دسترسی به دستگاه هنگام نوبت هماهنگ می‌شود.
آشنایی با کاربرد، روش و ابزار
علائم و مسیرهای مراجعه
علائم و مسیرهای مراجعه
سردرد؛ شناخت الگو و انتخاب درمان
تصویر، سر و مغز را با نشانه‌ای مفهومی در ناحیهٔ شقیقه نشان می‌دهد. سردردها علت‌ها و الگوهای مختلفی دارند؛ میگرن می‌تواند با تهوع، حساسیت به نور یا صدا و گاهی نشانه‌های گذرای حسی یا بینایی همراه باشد. زمان شروع، تعداد روزهای سردرد و اثر آن بر زندگی روزانه در ارزیابی اهمیت دارند.
پزشک شرح حال، معاینه و داروهای مصرفی را بررسی می‌کند. ثبت حمله‌ها و مصرف مسکن به شناخت الگو کمک می‌کند. درمان حمله یا پیشگیری بر اساس شرایط انتخاب می‌شود و همهٔ سردردها به تصویربرداری نیاز ندارند. سردرد ناگهانی بسیار شدید یا سردرد همراه علائم عصبی جدید، مسیر ارزیابی فوری دارد.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
ثبت زمان و ویژگی حمله‌ها
معاینه و مرور داروها
انتخاب درمان و برنامهٔ پیگیری
ابزار و بررسی‌های مرتبط
شرح حال، دفتر ثبت سردرد و معاینهٔ عصبی؛ بررسی تکمیلی در صورت نیاز
مدل گوش داخلی و مغز در تصویر به ارتباط سامانهٔ تعادل اشاره دارد. احساس چرخش، سبکی سر و عدم تعادل یکسان نیستند. زمان شروع، طول حمله، ارتباط با حرکت سر و نشانه‌هایی مثل کاهش شنوایی یا اختلال راه‌رفتن در یافتن علت کمک می‌کنند.
متخصص حرکت چشم‌ها، تعادل و معاینهٔ عصبی را بررسی می‌کند. در صورت نیاز آزمون تعادل، بررسی شنوایی یا تصویربرداری انتخاب می‌شود و ممکن است همکاری با گوش و حلق و بینی لازم باشد. سرگیجهٔ ناگهانی همراه ضعف، اختلال گفتار یا ناتوانی جدید در راه‌رفتن نیاز به ارزیابی فوری دارد.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
تفکیک نوع و زمان‌بندی سرگیجه
بررسی چشم‌ها، راه‌رفتن و علائم همراه
انتخاب آزمون یا ارجاع متناسب
ابزار و بررسی‌های مرتبط
معاینهٔ تعادل، آزمون‌های گوش داخلی و VNG در شرایط منتخب
مدل مغز و کارت‌های ارزیابی در تصویر، بررسی حافظه و توانایی‌های شناختی را نشان می‌دهند. تغییر حافظه، توجه یا زبان باید با زمان شروع و اثر آن بر کارهای روزانه بررسی شود. هر فراموشی به معنی زوال عقل نیست؛ خواب، داروها و شرایط پزشکی هم می‌توانند بر عملکرد شناختی اثر بگذارند.
گفت‌وگو با فرد و همراه او، آزمون‌های شناختی و معاینه مبنای بررسی‌اند. آزمایش یا تصویربرداری در صورت نیاز برای یافتن علت‌های دیگر انتخاب می‌شود. نتیجهٔ یک آزمون به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهد و برنامهٔ پیگیری با توجه به مجموعهٔ یافته‌ها تنظیم می‌شود.
مدل دست و شاخه‌های عصبی، همراه با نمای بزرگ‌شدهٔ رشتهٔ عصب، موضوع اعصاب محیطی را نشان می‌دهد. گزگز، بی‌حسی، سوزش یا ضعف ممکن است به عصب، عضله یا بخش‌های دیگر دستگاه عصبی مربوط باشند. محل، تقارن و روند پیشرفت نشانه‌ها برای تشخیص اهمیت دارند.
پزشک قدرت، حس و رفلکس‌ها را معاینه می‌کند و بیماری‌های همراه و داروها را مرور می‌کند. نوار عصب و عضله یا آزمایش‌های هدفمند در صورت نیاز کمک‌کننده‌اند. درمان با علت هماهنگ می‌شود؛ ضعف ناگهانی یا سریعاً پیش‌رونده نیازمند ارزیابی فوری است.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
مشخص‌کردن محل و روند نشانه‌ها
معاینهٔ حس، قدرت و رفلکس
انتخاب بررسی و درمان علت
ابزار و بررسی‌های مرتبط
معاینهٔ عصبی، آزمایش‌های هدفمند و نوار عصب و عضله در صورت نیاز
مدل مغز و موج‌های ثبت‌شده در تصویر به بررسی فعالیت الکتریکی و حملات اشاره دارند. تشنج می‌تواند با حرکت غیرارادی، تغییر هوشیاری یا نشانه‌های دیگری همراه باشد؛ همهٔ غش‌ها یا رویدادهای مشابه تشنج نیستند. توصیف شاهد، مدت رویداد و وضعیت پس از آن به ارزیابی کمک می‌کنند.
پزشک شرح حال، معاینه و سوابق را کنار هم می‌بیند و در صورت نیاز نوار مغز، آزمایش یا تصویربرداری درخواست می‌کند. انتخاب درمان و پیگیری بر اساس نوع حمله و علت احتمالی است. داروهای تجویزشده نباید خودسرانه قطع یا تغییر کنند؛ حملهٔ طولانی یا تکرار بدون بهبود هوشیاری نیاز به کمک فوری دارد.
چکش رفلکس، دیاپازون و چراغ معاینه کنار مدل مغز و نخاع، ابزارهای ارزیابی عصبی را نشان می‌دهند. در معاینه، بخش‌هایی مانند قدرت عضلات، حس، رفلکس‌ها، هماهنگی، راه‌رفتن و عملکرد اعصاب سر بررسی می‌شوند. این بررسی به تعیین محل احتمالی مشکل کمک می‌کند.
پزشک معاینه را متناسب با شکایت انجام می‌دهد و ممکن است حافظه، توجه یا حرکت چشم‌ها را هم ارزیابی کند. نتیجه در کنار شرح حال تفسیر می‌شود و مبنای انتخاب آزمایش یا تصویربرداری بعدی است. همهٔ ابزارها یا آزمون‌ها برای هر مراجعه لازم نیستند.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
شرح حال و شناخت شکایت اصلی
بررسی بخش‌های مرتبط دستگاه عصبی
انتخاب مسیر بررسی و پیگیری
ابزار و بررسی‌های مرتبط
چکش رفلکس، دیاپازون، چراغ معاینه و آزمون‌های بالینی
کلاه الکترود و دستگاه ثبت در تصویر، نمای مفهومی نوار مغز هستند. الکترودها روی پوست سر قرار می‌گیرند و فعالیت الکتریکی را به شکل موج ثبت می‌کنند. این بررسی در ارزیابی بعضی حملات و اختلال‌های مغزی به کار می‌رود و تصویری از ساختمان مغز نمی‌سازد.
تکنسین ثبت را انجام می‌دهد و متخصص نتیجه را با شرح حال مقایسه می‌کند. گاهی ثبت طولانی‌تر یا همراه ویدئو لازم می‌شود. نوار مغز طبیعی به‌تنهایی وقوع تشنج را رد نمی‌کند. دستور آمادگی، خواب و داروها باید از مرکز انجام‌دهنده دریافت شود؛ دارو را خودسرانه قطع نکنید.
دستگاه، الکترودها و مدل بازو در تصویر به نوار عصب و عضله مربوط‌اند. بررسی هدایت عصبی پاسخ عصب به تحریک الکتریکی را اندازه‌گیری می‌کند. در بخش EMG، فعالیت الکتریکی بعضی عضلات معمولاً با الکترود سوزنی ظریف ثبت می‌شود؛ انتخاب عضلات با هدف بررسی هماهنگ است.
این روش می‌تواند در بررسی ضعف، بی‌حسی یا بعضی مشکلات عصب و عضله کمک کند. احساس ناراحتی کوتاه‌مدت ممکن است رخ دهد. داروها، سابقهٔ خونریزی و وسایل کاشته‌شده را پیش از آزمون به تیم اطلاع دهید. نتیجه همراه معاینه تفسیر می‌شود و برای همهٔ دردها لازم نیست.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
مرور علائم و شرایط پیش از آزمون
ثبت هدایت عصب و فعالیت عضلهٔ منتخب
تفسیر یافته‌ها در کنار معاینه
ابزار و بررسی‌های مرتبط
دستگاه EMG/NCV، الکترود سطحی و الکترود سوزنی در بخش عضله
تصویر، دستگاه MRI و نمونه‌ای مفهومی از تصویر مغز را نشان می‌دهد. MRI با میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، نماهای دقیق از بافت‌ها می‌سازد و از اشعهٔ یونیزان استفاده نمی‌کند. بسته به سؤال بالینی، بررسی مغز یا نخاع با برنامهٔ تصویربرداری متفاوت انجام می‌شود.
در زمان ثبت باید تا حد ممکن بی‌حرکت ماند؛ دستگاه صدا تولید می‌کند و محافظ گوش ارائه می‌شود. هر وسیلهٔ کاشته‌شده، فلز یا مشکل تحمل فضای بسته را پیش از ورود اطلاع دهید. استفاده از مادهٔ حاجب برای همه لازم نیست و شرایط آن با مرکز بررسی می‌شود. گزارش در کنار معاینه تفسیر می‌گردد.
دستگاه با حلقهٔ کوتاه و تصویر مقطع مغز، نمای مفهومی سی‌تی‌اسکن هستند. CT با پرتو ایکس تصویرهای مقطعی می‌سازد و در شرایطی مانند بررسی آسیب سر یا بعضی وضعیت‌های فوری کاربرد دارد. انتخاب آن به پرسش بالینی و شرایط فرد بستگی دارد.
فرد روی تخت قرار می‌گیرد و در زمان تصویربرداری بی‌حرکت می‌ماند. همهٔ بررسی‌ها نیازمند مادهٔ حاجب نیستند. سابقهٔ حساسیت، احتمال بارداری و وضعیت پزشکی مرتبط باید به مرکز گفته شود. نتیجهٔ CT با شرح حال و معاینه بررسی می‌شود و ممکن است بررسی دیگری لازم باشد.
مدل مغز و رگ در تصویر به نقش خون‌رسانی اشاره دارند. سکته ممکن است از بسته‌شدن رگ یا خونریزی ایجاد شود؛ تصویر، بازنمایی مفهومی یک مشکل رگ است. ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک طرف، افتادگی صورت یا اختلال ناگهانی گفتار باید فوری جدی گرفته شوند.
در علائم مشکوک با ۱۱۵ تماس بگیرید و منتظر نوبت معمول نمانید؛ حتی اگر علائم برطرف شوند، ارزیابی فوری لازم است. پس از مرحلهٔ حاد، پیگیری نورولوژی بر علت، عوامل خطر، داروهای تجویزشده و توان‌بخشی تمرکز دارد. برنامهٔ پیشگیری و بازگشت به فعالیت برای هر فرد تنظیم می‌شود.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
در نشانه‌های ناگهانی، مراجعهٔ فوری
ارزیابی علت و درمان در مرکز مناسب
پیگیری عوامل خطر و توان‌بخشی
ابزار و بررسی‌های مرتبط
معاینه، تصویربرداری، بررسی عوامل خطر و همکاری با تیم توان‌بخشی
مدل مغز و نخاع و رشتهٔ عصبی با پوشش ناپیوسته، موضوع میلین را به‌صورت مفهومی نشان می‌دهند. در ام‌اس، دستگاه ایمنی به بخش‌هایی از دستگاه عصبی مرکزی آسیب می‌رساند. علائم و روند بیماری میان افراد تفاوت دارند و تشخیص از روی یک علامت یا تصویر انجام نمی‌شود.
شرح حال، معاینه و MRI در کنار بررسی‌های لازم برای یافتن علت‌های دیگر ارزیابی می‌شوند. برنامهٔ درمان و پایش با وضعیت فرد و روند بیماری هماهنگ است. تغییرات بینایی، حس، قدرت یا تعادل باید به تیم درمان گزارش شوند؛ تغییر دارو و تصمیم دربارهٔ حمله با متخصص است.
مدل مغز و دست در تصویر به کنترل حرکت اشاره دارند. لرزش، کندی حرکت یا سفتی می‌توانند علت‌های متفاوتی داشته باشند و همهٔ لرزش‌ها پارکینسون نیستند. در ارزیابی، زمان شروع، الگوی حرکت، تعادل و اثر علائم بر کارهای روزانه بررسی می‌شوند.
متخصص معاینهٔ حرکت و سوابق را مرور می‌کند و در صورت نیاز بررسی تکمیلی انتخاب می‌شود. در پارکینسون، دارو و برنامهٔ فعالیت یا توان‌بخشی با وضعیت فرد هماهنگ می‌شوند. تغییر علائم، زمین‌خوردن یا عوارض داروها در پیگیری اهمیت دارند؛ درمان نباید خودسرانه تغییر کند.
تخت و تجهیزات ثبت در تصویر به بررسی خواب یا پلی‌سومنوگرافی مربوط‌اند. در این بررسی، فعالیت‌هایی مانند موج‌های مغز، تنفس، اکسیژن و حرکت‌ها طی خواب ثبت می‌شوند. این روش برای بعضی اختلال‌ها، مانند وقفهٔ تنفسی خواب، به درخواست پزشک انتخاب می‌شود.
ابتدا الگوی خواب، خواب‌آلودگی روزانه، خرخر، داروها و علائم همراه مرور می‌شوند. همهٔ مشکلات خواب به ثبت شبانه نیاز ندارند و نوع بررسی با سؤال بالینی هماهنگ می‌شود. آمادگی و محل انجام از مرکز تخصصی خواب دریافت می‌گردد و نتیجه با تیم درمان تفسیر می‌شود.
این موضوع چگونه بررسی می‌شود؟
مرور الگوی خواب و علائم روزانه
انتخاب نوع بررسی یا ارجاع
ثبت و تفسیر یافته‌ها در صورت نیاز
ابزار و بررسی‌های مرتبط
حسگرهای خواب، ثبت EEG، تنفس و اکسیژن در پلی‌سومنوگرافی
مدل ستون فقرات و شاخه‌های عصبی در تصویر به مسیرهای انتقال حس اشاره دارد. درد سوزشی، تیرکشنده یا شبیه برق‌گرفتگی گاهی با مشکل عصب همراه است، اما شکل درد به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند. محل، انتشار، نشانه‌های همراه و اثر درد بر فعالیت مهم‌اند.
معاینه و مرور بیماری‌ها، آسیب‌های قبلی و داروها به تعیین مسیر بررسی کمک می‌کنند. نوار عصب و عضله یا تصویربرداری فقط در شرایط مناسب انتخاب می‌شوند. درمان با علت و شرایط فرد تنظیم می‌شود و ممکن است همکاری با توان‌بخشی یا تخصص دیگر لازم باشد.
گزارش و تصاویر MRI یا CT، نوار مغز یا عصب و عضلهٔ قبلی و فهرست داروها را همراه بیاورید. زمان شروع علائم و روند آن‌ها را یادداشت کنید؛ در بررسی حافظه یا حملات، اطلاعات یک همراه آگاه کمک‌کننده است.
مسیر بعدی شما
موضوع مرتبط را بخوانید، پروفایل پزشک را ببینید و نوبت مناسب را انتخاب کنید. ضرورت آزمایش، دستگاه یا درمان بعد از ارزیابی مشخص می‌شود.
دستور آمادگی آزمون‌ها را از مرکز انجام‌دهنده دریافت کنید. داروهای تجویزشده، به‌ویژه داروهای صرع، نباید خودسرانه قطع یا تغییر کنند.
ضعف یا بی‌حسی ناگهانی، افتادگی صورت، اختلال گفتار، سردرد ناگهانی بسیار شدید یا تشنج طولانی نیازمند کمک فوری‌اند. با ۱۱۵ تماس بگیرید؛ منتظر نوبت معمول نمانید.
