کلینیک تپش
آموزش بیمار · روان‌پزشکی و سلامت روان

اختلال دوقطبی یا افسردگی؟ نشانه‌های شیدایی و درمان

دوره‌های افسردگی همراه با دوره‌های خلق بالا یا تحریک‌پذیر و کاهش نیاز به خواب می‌توانند نشانهٔ دوقطبی باشند؛ تشخیص درست بر انتخاب درمان اثر دارد.

تهیه‌کننده: کلینیک تپش

انتشار:

موضوع و علت

در شیدایی یا هیپومانیا ممکن است انرژی، حرف زدن، فعالیت و رفتار پرخطر افزایش یابد. سرخوشی همیشه وجود ندارد؛ تحریک‌پذیری هم ممکن است برجسته باشد.

تشخیص و سنجش خطر

پزشک سیر دوره‌ها، مدت، تغییر عملکرد، خواب، سابقهٔ خانوادگی و مصرف مواد یا دارو را بررسی می‌کند. شنیدن شرح فرد نزدیک با رضایت بیمار کمک‌کننده است.

مراقبت و درمان

برنامهٔ درمان ممکن است شامل تثبیت‌کنندهٔ خلق، داروهای دیگر، روان‌درمانی و نظم خواب باشد. داروی ضدافسردگی به تنهایی برای همهٔ بیماران دوقطبی مناسب نیست.

هشدارها و پیگیری

کم‌خوابی چندروزه با رفتار پرخطر، روان‌پریشی، فکر خودکشی یا ناتوانی در قضاوت نیاز به کمک فوری دارد. پیگیری بلندمدت و بررسی عوارض دارو ضروری است.

۳۰ پرسش و پاسخ

این موضوع دقیقاً چیست؟

دوره‌های افسردگی همراه با دوره‌های خلق بالا یا تحریک‌پذیر و کاهش نیاز به خواب می‌توانند نشانهٔ دوقطبی باشند؛ تشخیص درست بر انتخاب درمان اثر دارد.

چه عواملی می‌توانند در آن نقش داشته باشند؟

در شیدایی یا هیپومانیا ممکن است انرژی، حرف زدن، فعالیت و رفتار پرخطر افزایش یابد. سرخوشی همیشه وجود ندارد؛ تحریک‌پذیری هم ممکن است برجسته باشد.

نشانه‌های معمول چیست؟

دوره‌های کم‌خوابی بدون خستگی، انرژی زیاد، ولخرجی، تصمیم‌های پرخطر یا افسردگی ممکن است دیده شود.

چه چیز دیگری ممکن است شبیه آن باشد؟

ADHD، مصرف محرک، بیماری تیروئید و افسردگی یک‌قطبی باید افتراق داده شوند.

چه کسانی بیشتر در معرض آن هستند؟

سابقهٔ خانوادگی و دوره‌های قبلی خطر را افزایش می‌دهند.

تشخیص چگونه انجام می‌شود؟

پزشک سیر دوره‌ها، مدت، تغییر عملکرد، خواب، سابقهٔ خانوادگی و مصرف مواد یا دارو را بررسی می‌کند. شنیدن شرح فرد نزدیک با رضایت بیمار کمک‌کننده است.

آیا آزمایش یا پرسش‌نامه به تنهایی تشخیص می‌دهد؟

پرسش‌نامه به غربالگری کمک می‌کند؛ شرح دوره‌های خلقی اصل تشخیص است.

چه زمانی باید مراجعه کنم؟

اگر دوره‌های غیرمعمول انرژی یا افسردگی تکرار شده‌اند مراجعه کنید.

چه زمانی کمک فوری لازم است؟

شیدایی شدید، روان‌پریشی، خطر خودکشی یا رفتار خطرناک فوریت دارد.

درمان چه گزینه‌هایی دارد؟

برنامهٔ درمان ممکن است شامل تثبیت‌کنندهٔ خلق، داروهای دیگر، روان‌درمانی و نظم خواب باشد. داروی ضدافسردگی به تنهایی برای همهٔ بیماران دوقطبی مناسب نیست.

روان‌درمانی چه نقشی دارد؟

آموزش بیماری و روان‌درمانی مکمل دارو و برنامهٔ خواب‌اند.

دارو چه زمانی مطرح می‌شود؟

داروی تثبیت‌کننده یا ضدروان‌پریشی با ارزیابی فردی انتخاب می‌شود.

اثر درمان را چه زمانی ارزیابی می‌کنند؟

پاسخ، خواب، خلق و عوارض در ویزیت‌های پی‌درپی بررسی می‌شوند.

آیا می‌توانم دارو را خودسرانه قطع کنم؟

قطع ناگهانی درمان خطر عود دارد؛ با پزشک برنامه‌ریزی کنید.

دربارهٔ عوارض دارو چه باید بدانم؟

برخی داروها نیاز به پایش وزن، قند، کلیه یا تیروئید دارند؛ نوع دارو مهم است.

در خانه چه کاری کمک می‌کند؟

ساعت خواب ثابت و پرهیز از مواد محرک کمک می‌کند.

خانواده چطور کمک کند؟

خانواده می‌تواند علائم هشدار زودرس را بشناسد و به برنامهٔ بحران کمک کند.

آیا بهبود ممکن است؟

بسیاری با درمان مداوم زندگی پربار دارند.

پیگیری و پیشگیری از عود چگونه است؟

کم‌خوابی چندروزه با رفتار پرخطر، روان‌پریشی، فکر خودکشی یا ناتوانی در قضاوت نیاز به کمک فوری دارد. پیگیری بلندمدت و بررسی عوارض دارو ضروری است.

برای ویزیت چه اطلاعاتی همراه ببرم؟

زمان و طول دوره‌ها، خواب، رفتار غیرمعمول و داروها را ثبت کنید.

هیپومانیا همیشه خوشایند است؟

خیر؛ ممکن است تحریک‌پذیری و پیامدهای جدی داشته باشد.

چرا پزشک دربارهٔ خواب سؤال می‌کند؟

کاهش نیاز به خواب بدون خستگی سرنخ مهم دورهٔ خلقی است.

آیا هر نوسان خلقی دوقطبی است؟

خیر؛ دوره‌ها و تغییر عملکرد باید ارزیابی شوند.

آیا ضدافسردگی می‌تواند شیدایی را آشکار کند؟

در برخی افراد ممکن است؛ سابقهٔ خلق بالا را پیش از شروع دارو بگویید.

آیا می‌توانم فقط هنگام بدحالی دارو بخورم؟

در بسیاری موارد درمان نگهدارنده برای پیشگیری از عود لازم است؛ تصمیم فردی است.

آیا لیتیوم برای همه مناسب است؟

خیر؛ سود، وضعیت کلیه و تیروئید، بارداری و پایش باید سنجیده شود.

بارداری یا قصد بارداری چه اثری بر درمان دارد؟

پیش از تغییر دارو با روان‌پزشک و متخصص زنان برنامه‌ریزی کنید؛ خودسرانه قطع نکنید.

آیا دوقطبی درمان قطعی دارد؟

کنترل بلندمدت ممکن است؛ خطر عود برای بعضی باقی می‌ماند.

اگر خانواده فکر می‌کند رفتارم تغییر کرده چه؟

با رضایت شما شرح آنها در ارزیابی مفید است.

چه علائمی هشدار عود هستند؟

تغییر خواب، افزایش فعالیت یا ولخرجی و افت خلق را زود گزارش کنید.

منابع معتبر

  1. https://www.nice.org.uk/guidance/cg185/chapter/recommendations
  2. https://www.who.int/publications/i/item/9789240084278

این مطلب برای آگاهی عمومی است؛ تشخیص و درمان شخصی با ارزیابی پزشک انجام می‌شود.