خونریزی کشاله ران (Junctional Groin Hemorrhage)
🔴 هشدار: خونریزی کشاله ران یکی از خطرناک‌ترین انواع خونریزی خارجی است. به دلیل عبور شریان و ورید فمورال از این ناحیه، فرد ممکن است ظرف چند دقیقه دچار شوک و مرگ شود. در این محل استفاده از تورنیکه معمولی امکان‌پذیر نیست و باید بلافاصله فشار مستقیم، تامپوناد زخم و در صورت امکان گاز هموستاتیک استفاده شود. هم‌زمان با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
🟥 ① خونریزی کشاله ران چیست؟
خونریزی کشاله ران به خونریزی ناشی از آسیب شریان یا ورید فمورال و شاخه‌های آن در ناحیه اتصال ران به لگن گفته می‌شود.
این ناحیه یکی از مهم‌ترین Junctional Areas بدن است؛ یعنی محلی که اندام به تنه متصل می‌شود و امکان بستن تورنیکه معمولی وجود ندارد.
به همین دلیل، کنترل خونریزی این ناحیه یکی از دشوارترین و مهم‌ترین اقدامات در پزشکی تروما محسوب می‌شود.
🟦 ② شایع‌ترین علل خونریزی کشاله ران
- زخم گلوله
- زخم چاقو
- انفجار
- تصادفات شدید
- آسیب‌های صنعتی
- شکستگی لگن همراه با پارگی عروق
- آسیب هنگام اقدامات پزشکی مانند آنژیوگرافی یا کاتتریزاسیون
عوامل افزایش خطر
- مصرف داروهای رقیق‌کننده خون
- اختلالات انعقادی
- سالمندی
- آسیب‌های چندگانه
🟨 ③ ارزیابی و کنترل خونریزی
ابتدا شدت خونریزی را ارزیابی کنید.
در صورت خونریزی شدید:
- فشار مستقیم و محکم روی محل خونریزی وارد کنید.
- زخم را با گاز استریل یا گاز هموستاتیک به‌طور کامل تامپوناد کنید.
- حداقل ۳ تا ۵ دقیقه فشار مداوم حفظ شود.
- سپس پانسمان فشاری انجام دهید.
- علائم شوک مرتب بررسی شوند.
نکته مهم: در خونریزی کشاله ران، تورنیکه معمولی مؤثر نیست. فقط در برخی مراکز تخصصی از Junctional Tourniquet استفاده می‌شود.
🟩 ④ درمان
اقدامات اولیه
- فشار مستقیم
- تامپوناد زخم
- گاز هموستاتیک
- پانسمان فشاری
- انتقال فوری بیمار
درمان‌های بیمارستانی
- جراحی ترمیم شریان یا ورید فمورال
- شانت موقت عروقی در برخی بیماران
- آنژیوگرافی و درمان اندوواسکولار
- تزریق خون و فرآورده‌های خونی
- کنترل شوک
🟪 ⑤ مراقبت‌های بعد از کنترل خونریزی
- پانسمان را باز نکنید.
- فشار روی زخم حفظ شود.
- علائم شوک مرتب ارزیابی شوند.
- بیمار گرم نگه داشته شود.
- بیمار در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز درمانی منتقل شود.
- خونریزی مجدد بررسی شود.
⬜ ⑥ نکته کلیدی
در خونریزی کشاله ران، تامپوناد صحیح زخم مهم‌ترین روش کنترل خونریزی است. تأخیر در انجام این اقدام می‌تواند ظرف چند دقیقه جان بیمار را تهدید کند.
👨⚕️ ⑦ نظر متخصص تپش
خونریزی کشاله ران یکی از دشوارترین خونریزی‌های تروما است، زیرا امکان استفاده از تورنیکه استاندارد وجود ندارد. امروزه در گایدلاین‌های نظامی و غیرنظامی، تامپوناد کامل زخم همراه با گاز هموستاتیک و فشار مستقیم، درمان استاندارد پیش‌بیمارستانی محسوب می‌شود. انتقال سریع بیمار به مرکز دارای جراح عروق، نقش مهمی در نجات جان و حفظ اندام دارد.
🔵 ⑧ باورهای نادرست رایج
❌ برای خونریزی کشاله ران باید تورنیکه معمولی بست.
❌ فشار مختصر روی زخم کافی است.
❌ اگر خونریزی کمتر شد، دیگر نیازی به بیمارستان نیست.
❌ گاز را فقط روی دهانه زخم قرار می‌دهیم.
❌ بعد از کنترل خونریزی دیگر احتمال خونریزی مجدد وجود ندارد.
🟢 ⑨ چه زمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنیم؟
- خونریزی شدید از کشاله ران وجود داشته باشد.
- خون با فشار زیاد یا به‌صورت فواره‌ای خارج شود.
- زخم ناشی از گلوله، چاقو یا انفجار باشد.
- بیمار دچار رنگ‌پریدگی، تعریق سرد یا کاهش سطح هوشیاری شود.
- خونریزی با فشار مستقیم متوقف نشود.
- شکستگی شدید لگن یا آسیب عروقی مشکوک وجود داشته باشد.
🟢 ⑩ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه
✔️ خونریزی کشاله ران یکی از خطرناک‌ترین خونریزی‌های خارجی است.
✔️ در این ناحیه تورنیکه معمولی معمولاً قابل استفاده نیست.
✔️ فشار مستقیم، تامپوناد کامل زخم و استفاده از گاز هموستاتیک، مهم‌ترین روش‌های کنترل خونریزی هستند.
✔️ انتقال سریع بیمار به مرکز درمانی برای ترمیم عروق ضروری است.
✔️ اقدام سریع و صحیح می‌تواند جان بیمار را نجات داده و از عوارض شدید جلوگیری کند.
📚 منابع علمی
- American College of Surgeons (ACS) – Stop the Bleed Program
- Committee on Tactical Combat Casualty Care (CoTCCC) Guidelines
- Advanced Trauma Life Support (ATLS), 11th Edition
- Prehospital Trauma Life Support (PHTLS), 10th Edition
- Tactical Emergency Casualty Care (TECC) Guidelines
- European Society for Vascular Surgery (ESVS)